Lulëzimi dhe rënia e grupit të Shtetit Islamik

AP
Grupi i Shtetit Islamik, përgjegjës për disa nga mizoritë më të këqija të kryera kundër civilëve në historinë e kohëve të fundit, është në prag të kolapsit.
Pas brutalizimit të banorëve që jetojnë nën komandën e tij për më shumë se tre vjet, militantët po luftojnë tani të qëndrojnë në xhepat relativisht të vegjël të territorit në Irak dhe Siri, të rrethuar nga forcat lokale nga të gjitha anët. Pak, megjithatë, presin që ISIS të tërhiqet plotësisht, ose që gjakderdhja në të dyja vendet dhe në rajon të përfundojë shpejt.

Ja një vështrim rreth grupit të Shtetit Islamik, lulëzimi dhe rënia e “kalifatit” të tij dhe çfarë të presim tjetër:
Një “Kalifat” jo më ISIS, i cili doli nga mbetjet e al-Kaidës në Irak, filloi përhapjen e tij në të gjithë Lindjen e Mesme në fillim të vitit 2014, duke kapërcyer qytetin iraken Falluxha dhe pjesë të kryeqytetit të afërt provincial të Ramadit. Në Siri, ai mori kontrollin e vetëm të qytetit të Raqqës, pasi hoqi dorë nga fraksionet rebele siriane.
Në qershor 2014, ISIS mori Mosulin, qytetin e dytë më të madh të Irakut, nga ku lideri i tij, Abu Bakr al-Baghdadi, shpalli një “kalifat” vetëquajtur, një deklaratë e ngjashme me një tërmet që do të reduktonte përkohësisht kufijtë dhe do të shkundë të gjithë Rajon.

Isis premtoi drejtësi, barazi dhe një utopi islamike, fetare. Por gjatë viteve të ardhshme, terrorizoi njerëzit që jetonin nën kontrollin e saj, duke i masakruar sistematikisht anëtarët e komunitetit të vogël të Yazidit në Irak, duke rrëmbyer gratë dhe vajzat si skllave seksuale, duke u prerë kokat gazetarëve perëndimorë dhe punonjësit e ndihmës dhe duke shkatërruar disa nga vendet arkeologjike dhe kulturore të Lindjes së Mesme.
Isis tërhoqi gjithashtu një ekuipazh të varfër të luftëtarëve të huaj, kryesisht të rinj të margjinalizuar europianë dhe të huaj të tjerë që morën pjesë në kauzën e tyre. Por ai tjetërsoi myslimanët sunitë të zakonshëm, të cilët gjetën tek Isis interpretimin e ashpër të Islamit që po përhapej edhe në zona larg Sirisë dhe Irakut.
Krijimi i një territori kalifati territorial krijoi një objektiv, dhe një koalicion ndërkombëtar anti-Isis shpejt mori formë.

Çfarë mbeti

Shtetet e Bashkuara filluan fushatën e tyre të sulmeve ajrore kundër Isis në Irak në gusht 2014 dhe një muaj më vonë në Siri. Në Irak, ajo u bashkua me forcat qeveritare që punonin me milicitë e udhëhequra nga shiitët, si dhe me luftëtarë kurdë irakianë të njohur si peshmerga. Në Siri, u bashkua me luftëtarët lokalë sirianë të drejtuar nga kurdët, Forcat Demokratike të Sirisë.
Mbështetur nga dhjetëra mijëra sulme ajrore të udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara, këto forca morën bastionet e Isis gjatë viteve. Goditja më e madhe erdhi në korrik kur Mosuli, i konsideruar gjatë si kryeqyteti administrativ i isis, u çlirua.

Në Siri, Isis duket se po shkon drejt rënies, pasi Forcat Demokratike Siriane, të mbështetura nga Shtetet e Bashkuara, SDF, dhe forcat qeveritare siriane, të mbështetura nga aleatët e tyre rusë, po i sulmojnë ato në ofensiva të ndara dhe të njëkohshme. Ekstremistët po humbasin Raqqan, ku SDF pritet të shpallë fitoren së shpejti. Mayadeen, një qytet në zemër të luginës së lumit të Eufratit pranë kufirit me Irakun ku militantët pritej të bënin qëndrimin e tyre të fundit, ra në duartë e trupave siriane gjatë fundjavës.
Në Irakun e veriut, xhihadistët nuk mbajnë më asnjë qytet pasi bastioni i tyre i Haëijës ra këtë muaj. Ushtria e Irakut është duke u përgatitur për të luftuar Isis në territorin e tijj të fundit – shkretëtirën zvarrisëse të Anbar, që shtrihet deri në kufirin sirian. Në Siri, Isis ende mban qytetin Boukamal pranë kufirit të Irakut dhe ka shpërndarë xhepat e territorit në lindje.

Çmimi

Shkatërrimi i Isis ka ardhur me një kosto shkatërruese si për Sirinë ashtu edhe për Irakun, si edhe për vuajtjet e mëdha për ata që pësuan regjimin brutal të militantëve.
Luftimet dhe sulmet ajrore kanë shkatërruar dikur qytete të lulëzuara, duke i kthyer ato në horizonte tragjike të blloqeve të thurura të apartamenteve, rrafshuar shtëpitë dhe shembur rrugët dhe urat. Në Ramadi, Mosul dhe Raqqa, dëmi është tronditës.

Dy javë më parë, koalicioni i udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara njoftoi se ka kthyer më shumë se 83 përqind të tokës së Isis në popullatat lokale që nga viti 2014, duke çliruar më shumë se 6 milionë sirianë dhe irakianë. Të paktën 735 civilë janë vrarë pa paramendim nga sulmet e koalicionit, edhe pse aktivistët dhe monitoruesit e luftës vlerësojnë se numri i tyre është shumë më i lartë.
Beteja nëntë mujore për të çliruar Mosulin çoi në vdekjen e 1,500 në radhën e forcave irakiane. Të paktën 1.100 luftëtarë të SDF u vranë në betejat për Raqqa dhe Deir el-Zour të Sirisë deri në fund të shtatorit, sipas koalicionit.
Gjatë tre viteve që Isis filloi ndërtimin e “kalifatit” të tij, janë vrarë mijëra njerëz, janë zhvendosur miliona dhe është punuar shumë për t’i futur fëmijët me doktrinë ekstremiste.

Zhvendosja e rërërave

Rritja e grupit të Shtetit Islamik, luftërat dhe aleancat pasuese për humbjen e saj, ka përkeqësuar në politikat dhe linjat sektare në Siri dhe Irak.
Ai ishte një ndikim i pashembullt për popullsinë kurde në të dyja vendet, duke shqetësuar qeveritë e tyre qendrore, si Iranin dhe Turqinë, duke luftuar të dyja këto po luftojnë me separatistët kurdë brenda kufijve të tyre.
Nën mbulesën e luftës kundër Isis, kurdët e Irakut kapën qytetin e pasur të naftës në Kirkuk në vitin 2014 – një lëvizje që Bagdadi ka kthyer tani, duke lëvizur në qytet, duke marrë fushat e naftës dhe infrastruktura të tjera në një përpjekje për të frenuar aspiratat kurde për pavarësi.

Betejat e zhvendosura dhe kaotike në luftën civile të Sirisë, tensionet midis kurdëve dhe arabëve etnikë, prania e milicive shiite dhe trupave qeveritare në qytetet dhe qytetet sunite të çliruara nga Isis, mund të çojnë në më shumë dhunë.
Në shumë mënyra, lufta kundër plaçkave dhe territoreve të Isis është vetëm fillimi.
E ardhmja e pasigurt
Të gjitha forcat që luftojnë kundër Isis duhet të mbeten vigjilente edhe pasi ato të rimarrin territorin e fundit të mbajtur nga militantët. Në disa mënyra, ato tani do të përballen me një sfidë edhe më të frikshme.
Hisham al-Hashem, një shkrimtar dhe analist irakian, vlerësoi se mbeten 8,000 xhihadë në Anbar të Irakut, të cili do të shkrihet “si kripë në ujë” për të pritur momentin e duhur për të nisur kryengritjen e ardhshme ose sulmin vetëvrasës.

Bashkëpunëtorët e Isis vazhdojnë të kryejnë sulme të shpejta në Egjipt dhe Libi, ku grupi fitoi terren dhe që mund të jenë teatrot e preferuara të hakmarrjeve. Para se të thyhej nga al-Kaida dhe të vetëshpallej si Shtet Islam, al-Kaida në Irak bëri një kryengritje njëvjeçare pas pushtimit të Irakut në vitin 2003, duke e shtyrë vendin në prag të luftës civile.

Gazetari i shtypit të Associated Philip Issa në Bagdad kontribuoi për këtë shkrim.

Përktheu: Jonilda Zaimaj

Submit a comment